Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve tadımda no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu hemen kaydetmek iyi olur, zira bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler çünkü gürültülü yerlerde ince kokular kolayca kaçırılır. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi değildir; sadece şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her puro aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbiriyle tutarlı olur. Tadım esnasında telefon kenarda durursa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik baştan davranıp sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla hafif ve temiz gelir elbette bu düzen her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda gizlidir. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ama tonlar koyulaşır ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür nitekim bu sebeple sakin ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini ancak ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha adil değerlendirme verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman net değildir, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek yeterlidir. Geçişleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır ve aromayı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman sabit ışık ile sessiz bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu durum değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı kılar. 1 hafif notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı gösterir böylece dikkat bölünmez ve not doğruluğu artar. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır hem de ileride okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Romeo julieta petit julietas kutusu benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı vermeden önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan yarım puanlar vermek fazladan bir yük getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası en çok tercih edilen değerdir, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve aroma gücünü doğrudan değiştirir bu yüzden kül çizgisinin eşit gitmesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz ısınma temposu de aromayı hemen etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin gelir ama notalar sonradan açılır ve bu hız aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu dengesizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar fakat gücünü azaltmaz tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece yoğun tat ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki yoldan algılanır: dildeki tat ile burnun duyduğu aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini besler ama aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu fark başta önemsiz görünse de yorumları epey değiştirir. Nefesi ağızdan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale denemesidir mesela ılık bir soluk kokuyu çok zengin gösterir. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net verir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır sert bir nefes ise narin tonları örter. Yoğunluk dilde düşük ama burunda yüksek olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce burundan gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil kısmı da ayrıntı göstermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi denemek hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra ılık su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur zira yorgun bir damak en güçlü aromayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır hem de tat algısını düşürür. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz görünür bu yüzden hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim tatlı içecekten hemen sonra baharatlı tonlar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su dışında çay de kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz kalmasıdır. Damak temizlendikten sonra iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle girişilen tadım sıklıkla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir aralıkta kalır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden başlangıç ve bitiş arasındaki oynamayı görmek özen ister bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli izlenmelidir. Romeo julieta 20 club gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü ise kakao notasını çabucak gösterip sona erer çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça tat katmanı azalır, ama yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında güvenilir bir yargı sunmaz yani her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve zaman izlenimi değiştirir bu düzen birkaç denemeden ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden basit bir not defteri açmak fayda sağlar yoksa benzer aromalar defalarca yeniden keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir tonu aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu da zaman kaybına neden olur. Saat, puro adı ile puan deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar birbirinden iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta öz cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre belirgin sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; yoğunluk ise tatların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sütlü kahve notasını net taşıyabilir mesela sert bir içim zayıf bir aromayla gelebilir. San cristobal la cabaña puro benzeri dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını güçlü tutar kaldı ki ağır bir içim notasız da olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro güçlü lezzet sunabilir aksi durum de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki ürün arasında yoğunluk ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi sabır ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda tütün hızlı yanar ve baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda koşullarını da kayda eklemek yararlıdır. Çok nemli havada de çekiş ağırlaşır ve lezzet silikleşir sıcaklık ise tütünün yanma hızını değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado nasıl içilir gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın koruduğu nemi hesaba katmak gerekir yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark net görülür tadım anı seçerken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm ise koku duyusunu şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla odadaki hava ya da esinti çıkar. Tadımı her seferinde aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda koku birikirse sonraki çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Pencere aralığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla güçlüyse kül düzeni bozulur.